„Wędrówki po powiecie”. AD 1932 – część I

“Geograficzny” motocyklista. Resztki lodowca. Stary cmentarz Słopanowa. Diabeł w kościele!” Od czerwca 1932 roku na łamach ówczesnej „Gazety Szamotulskiej” publikowano cykl tekstów krajoznawczo – turystycznych pod tytułem „Z wędrówki po powiecie”. Autor tekstów podpisuje się enigmatycznym i bardzo zaciekawiającym skrótem Wacław M.. Czy autorem sprawozdań z turystycznych peregrynacji szamotulskiej młodzieży po powiecie jest Wacław Masłowski […]

Tablice epitafijne i kartusze herbowe z krypty grobowej kościoła pw. św. Krzyża w Szamotułach

W latach siedemdziesiątych dwudziestego wieku proboszcz parafii pw. Świętego Krzyża w Szamotułach ksiądz Bogdan Kończak rozpoczął prace ratunkowo – remontowe w krypcie znajdującej się pod prezbiterium kościoła. Podjęte przez ks. Kończaka prace były konieczne ponieważ tynki i podłoga w krypcie były w bardzo złym stanie. Krótka relacja z wizji lokalnej ks. Kończaka i wojewódzkiego konserwatora […]

Mańkowscy z Rudek koło Szamotuł i Turnowie z Objezierza

Henryka Sienkiewicza, Barbary z hr. Mańkowskich z Podola i Stanisława Turno z Objezierza perypetie miłosne Legenda rodu to wielopokoleniowe rozpowszechnianie przekonań, sądów, a nawet przypuszczeń, mających ścisły związek z rodową tradycją oraz z postaciami i zdarzeniami, wywierającymi istotne znaczenie na przebieg często wzbudzających sensację faktów. Długi, często zawiły wywód, tendencyjnie wspierany przesłankami zmyślonymi, dokonuje deformacji […]

Tajemnice szamotulskiego cmentarza: Z Petersburga do Szamotuł – historia Starosty Szamotulskiego Jana Nitosławskiego

„W tym roku dotknęły nas same nieszczęścia. Najpierw zginął śmiercią tragiczną burmistrz Scholl, a zaraz po niedługo umarł starosta Nitosławski” „W tym roku dotknęły nas same nieszczęścia. Najpierw zginął śmiercią tragiczną burmistrz Scholl, a zaraz po niedługo umarł starosta Nitosławski”. Tak zaczyna się „laudatio funebris” wygłoszone 20 grudnia 1930 roku przez księdza Bolesława Kaźmierskiego. Starosta […]

Tajemnice szamotulskiego cmentarza: Emil Metzig syn Jana Metziga

Emil Metzig spoczywa na szamotulskim cmentarzu parafialnym. Urodził się w 1833 roku. Zmarł w lipcu 1918 roku. Jeszcze kilkanaście miesięcy temu jego nagrobek przeznaczony był do przekopania. Na szczęście dzięki interwencji mieszkańców zabytkowy nagrobek udało się ocalić. Emil Metzig był synem Johanna (Jana) Metziga urodzonego w 1804 roku w Skwierzynie i krewnej Fryderyka Chopina Emilii […]

Roman Lisak wilk z powiatu szamotulskiego

Tytuł poszytu „Banda terrorystyczno – rabunkowa pod dowództwem Romana Lisaka pseudonim „Roman – Wilk”. Szamotuły”. Krótko o „bandzie” Lisaka wspomnieliśmy przy okazji tekstu o działalności konspiracyjnej założyciela AK Wronki Józefa Fika. Wówczas też napisaliśmy, że grupa żołnierzy „Romana – Wilka” – Lisaka była najliczniejszą i najbardziej zdeterminowaną zbrojną formacją antykomunistyczną na terenie powiatu szamotulskiego. Opis […]

Akowiec Józef Fik – zdrada „konspiratorów”

Cytuję z akt: „W okresie od kwietnia 1945 roku do 4 października 1946 roku tj. do likwidacji przez PUBP Szamotuły nielegalnej organizacji pod nazwą „Armia Krajowa” funkcjonariusze Urzędu Bezpieczeństwa przeniknęli z powodzeniem do struktur organizacji”. I dalej: „Inspiratorem i jej twórcą był Józef Fik , który będąc wywieziony z Wronek przez okupanta niemieckiego do woj. […]

Ruks Młyn i bracia Scharwenkowie

Za zgodą pana Henryka Wojtysiaka publikujemy fragment jego tekstu dotyczącego historii osady Ruks Młyn (9 kilometrów od Szamotuł). Co prawda osada leży obecnie w gminie Oborniki, ale zawsze mocno gospodarczo (młyn, olejarnia, stawy rybne) i intelektualnie (kompozytorzy bracia Scharwenkowie) związana była między innymi z Szamotułami. „Osada Ruks wraz z młynem powstała prawdopodobnie już przed 1580 […]

Kryptonim „Mięso” – Cierpliwe przeszukiwanie balkonów, serajów i lodówek

Szamotuły AD 1977. Akta IPN – u W czasach PRL – u mięso było najbardziej poszukiwanym towarem „żywieniowym” (przymiotnik użyty przez towarzysza Władysława Gomółkę w przemówieniu z dnia 17 października 1965 roku). Przypomnę tylko, że w listopadzie 1964 roku rozpoczął się głośny proces w sprawie „afery mięsnej”. W marcu 1965 roku proces zakończył się wydaniem […]

Szamotulanie pierwszymi ofiarami KL Auschwitz

Niemiecki, nazistowski obóz zagłady Auschwitz-Birkenau jest dzisiaj międzynarodowym symbolem ludobójstwa i martyrologii. Nie chcemy przytaczać tutaj historii tego ohydnego przedsięwzięcia, gdyż poświęcono już tej tematyce wiele publikacji- zarówno dokumentów, jak i beletrystyki. Chcielibyśmy natomiast zwrócić uwagę na pewien fakt. Pierwsze ofiary niemieckich zbrodni dokonanych w KL Auschwitz pojawiły się w obozie 14 czerwca 1940 roku. […]