Bracia Studniarscy – szamotulanie, którzy przysłużyli się nauce

Stefan Tadeusz Studniarski król lasu

W 1835 roku urodził się w Wolsztynie Feliks Studniarski herbu Pobóg. O Feliksie Studniarskim znamienitym szamotulskim medyku wiemy bardzo mało. Podstawowe informacje pochodzą z bardzo krótkiej noty biograficznej zamieszczonej w IV tomie „Bibliografii polskiej” Karola Estreichera. Bibliografa Estreichera wydana został nakładem poznańskiej księgarni Żupańskiego w 1861 roku. W opracowaniach genealogicznych rozsianych tu i ówdzie znajdujemy na temat Feliksa Studniarskiego następujące fakty. Urodził się 11 maja 1835 roku w Wolsztynie w rodzinie notariusza (imię ojca i imię nazwisko matki de domo nieznane). W nielicznych opracowaniach genealogicznych jako datę urodzenia Feliksa Studniarskiego podaje się rok 1837.

Z wykształcenia „doktór medycyny” praktykujący w Szamotułach. W estreicherowskiej bibliografii Studniarski znalazł się za sprawą wydanego po łacinie – w 1861 roku – dzieła pod tytułem: „De subperiosteali resectione maxillae superioris dissertatio inauguralis medica, Berolini, typ. Rosenthali, str. 32 i 1 litografowana”. Być może strona litografowana z konterfektem (portretem) Studniarskiego. Jedyna znana nam publikacja „doktora z Samter” pozwoliła Studniarskiemu wejść do zacnego grona członków „Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”.

Z trudem udało nam się wygrzebać z archiwaliów imię małżonki Feliksa Studniarskiego Antoniny de domo Chosłowskiej urodzonej w 1847 roku. Studniarski umiera w 1886 roku. Z dzisiejszej perspektywy możemy śmiało powiedzieć, że Feliks Studniarski umiera młodo.

W Szamotułach Studniarski pracuje od 1862 roku do śmierci, która następuje w 1886. W Szamotułach rodzina Studniarskich powiększa się. Jako pierwszy na świat przychodzi Stefan Tadeusz Studniarski (16.04.1868), a kilka lat później młodszy syn Feliksa i Antoniny Jan Władysław Studniarski (26.03.1876). Warto wspomnieć, że – według relacji członków – PTPN – u w 1882 roku umiera w Szamotułach na cholerę Antonina Studniarska, a kilka lat później – także na cholerę – umiera Feliks Studniarski. Czy małżonkowie spoczywają w mogiłach cholerycznych w okolicach Szamotuł?

Stefan Tadeusz Studniarski

W roku śmierci swego ojca Stefan Tadeusz Studniarski zdaje maturę w Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Potem podejmuje studia medyczne na Uniwersytecie w Breslau, których nie ukończył, bowiem wstąpił do Akademii Leśnej (Forst Akademie) w Tharandt pod Dreznem. Po ukończeniu Forst Akademie studiuje przez rok w Berlinie na Uniwersytecie Humboldta. Botanika, zagadnienia gospodarki leśnej, ekonomika lasu stały się obiektem badań absolwenta Humboldt-Universität zu Berlin i Forst Akademie.

Po gruntownych studiach rolniczych poświęconych gospodarce leśnej podróżuje po kompleksach leśnych Saksonii, Turyngii i Meklemburgii. Zwieńczeniem jego ówczesnej kariery naukowej i zawodowej jest praca w austrowęgierskich nadleśnictwach w Kutach i Suchodole (Galicja Wschodnia). W 1910 roku zostaje mianowany na stanowisko inspektora lasów w Dyrekcji Domen i Lasów Państwowych we Lwowie.

Tuż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zostaje mianowany na stanowisko nadleśniczego nadleśnictwa Oborniki. W 1923 roku zostaje wykładowcą na Uniwersytecie Poznańskim.

Pozwolę sobie zacytować: „Funkcję nadleśniczego łączył z pracą publicystyczną i akademicką. Publikował pierwsze specjalistyczne artykuły, a od 1921 prowadził wykłady z administracji i rachunkowości leśnej na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Gdy w kwietniu 1923 roku został tam zatrudniony jako profesor nadzwyczajny i otrzymał zadanie utworzenia od podstaw Katedry Administracji i Rachunkowości Leśnej, zakończył pracę jako nadleśniczy” (B. Cisowski).

Lista dokonań urodzonego w Szamotułach uczonego jest długa. W 1929 należał do Komitetu Powszechnej Wystawy Krajowej (PeWuKa) w Poznaniu. W 1931 redagował „Przegląd Leśniczy”. Brał udział w pracach Komitetu Terminologii Leśnej (1926-30) powołanego przez Ministerstwo Rolnictwa etc. etc. (B. Cisowski).

W dorobku naukowym Stefana Świderskiego znajdują się między innymi prace: „Badania nad strukturą gospodarstwa leśnego (1924), „O wartości dochodowej lasu” (1928), „O rentowności gospodarstwa leśnego” (1933) i „Podstawy i zadania polityki leśnej” (1937).

W czasie okupacji wywieziony do Ostrowca Świętokrzyskiego. Potem przesiedlony wraz z rodziną zostaje do Grzegorzewic koło Opatowa, gdzie nagle umiera 24 marca 1942 roku.

Jan Władysław Studniarski król prądu zmiennego

Bohaterem pierwszej części tekstu poświęconego braciom Studniarskim był Stefan Tadeusz Studniarski, który do historii polskiej nauki i ekonomii przeszedł jako wybitny znawca gospodarki leśnej. Dzisiaj powiedzielibyśmy, że Stefan Studniarski był prekursorem ekologi leśnej. Starszy z braci Studniarskich urodził się w Szamotułach w 1868 roku. Jego młodszy brat Jan Władysław Studniarski urodził się 21 marca 1876 roku.

Jan Władysław Studniarski

Podobnie jak jego starszy brat Jan Władysław Studniarski ukończył Gimnazjum św. Marii Magdaleny w Poznaniu. Maturę – w 1894 roku – zdał w bardzo dobrym towarzystwie. Jego szkolnymi kolegami byli Jarogniew Drwęski legendarny obrońca Michała Drzymały i nauczyciel dzieci wrzesińskich w okresie strajków szkolnych, Michał Sobeski filozof, Bogusław Dobrzycki inżynier kolejnictwa, czy ks. Narcyz Putz błogosławiony męczennik kościoła katolickiego.

14 września 1894 roku rozpoczyna studia na berlińskiej Technische Hochschulen. Położona w pod berlińskiej dzielnicy Charlottenburg szkoła należała do najlepszych technicznych szkół w Europie. Warto pamiętać, że Uniwersytet Techniczny w Berlinie ukończyli między innymi: Jan Czochralski – wynalazca metody za pomocą, której otrzymuje się monokryształy krzemu stosowanego dzisiaj do budowy mikroprocesorów, architekci Zygmunt Gorgolewski autor projektów pałacu Twardowskich w Kobylnikach i opery we Lwowie, czy Stefan Cybichowski, który pozostawił po sobie setki zrealizowanych projektów architektonicznych wśród nich kilkadziesiąt kościołów i gmachów użyteczności publicznej w całej Polsce. Przypomnę tylko, że Stefan Cybichowski zaprojektował w 1928 roku dzwonnicę przy szamotulskiej kolegiacie. Dzwonnicę według projektu Cybichowskiego wybudowała w 1930 roku szamotulska firma Leona Szulczewskiego.

W 1897 wyjeżdża do Stuttgartu gdzie kontynuuje studia politechniczne. To właśnie w Stuttgarcie rozpoczyna się jego przygoda z „elektrycznością”. Po Stuttgarcie i Berlinie podejmuje naukę na wydziale elektrotechnicznym Szkoły Technicznej w Hanowerze. Potem już tylko dość błyskotliwa ścieżka naukowa. W 1902 roku dyplom inżyniera elektryka, a w 1905 doktorat z nauk technicznych. Od 1905 do 1909 pracuje na Technische Hochschulen w Berlinie na stanowisku asystenta, a potem docenta. Sztab generalny modernizującej się armii pruskiej zaprasza go na cykl wykładów w berlińskiej Wojskowej Akademii Technicznej.

Według autora biografii Studniarskiego umieszczonej w Polskim Słowniku Biograficznym praca na rzecz armii pruskiej była dla niego dość sporym problemem moralnym dlatego też w pod koniec 1909 roku przenosi się do Hamburga, gdzie zostaje głównym inżynierem w firmie „Altona”. Stamtąd na kilka tygodni wyjeżdża do Innsbrucka. Jego zadanie polega na poszukiwaniu technicznych rozwiązań dla kolei elektrycznych. Na początku 1910 roku udaje się do Galicji.

Swoje doświadczenie praktyczne i naukowe wykorzystuje w Tarnowie, w którym do odzyskania przez Polskę niepodległości pełni funkcję dyrektora elektrowni miejskiej i zajezdni tramwajowej. Nazwisko Studniarskiego do dzisiaj łączy się w Tarnowie z budową linii tramwajowej, elektrowni i wodociągów miejskich. Warto pamiętać, że w Galicji tylko trzy miasta posiadały elektryczną komunikację miejską: Kraków, Lwów i Tarnów. Słynne tarnowskie „biedronki” (nazwa od koloru taboru tramwajowego) do dzisiaj kojarzona jest ze Studniarskim.

Miejskie zakłady elektryczne w Tarnowie (około 1922)

Znakomite naukowe referencje sprawiają, że po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w „/…/ 1920 r. dr inż. Jan Studniarski został mianowany profesorem zwyczajnym elektrotechniki w Akademii Górniczej w Krakowie”. Tam oprócz swoich obowiązków naukowych pełni szereg funkcji administracyjnych m.in. dziekan, kierownik katedry, opiekun naukowy etc.

W dwudziestoleciu międzywojennym Studniarski jest niekwestionowanym autorytetem w dziedzinie wykorzystania „prądu zmiennego” do celów społecznych i przemysłowych. Wykonuje ekspertyzy dla kolei elektrycznej w Przemyślu, elektrowni w Rzeszowie, Bochni, Wieliczce i Częstochowie. W wolnej Polsce należy do Rady Związku Elektrowni Polskich, Stowarzyszenie Elektrotechników Polskich i Stowarzyszenia Elektryków Polskich.

Tablica poświęcona Janowi Studniarskiemu w Tarnowie

Warto przywołać krótki epizod z życia Studniarskiego od lipca 1919 roku do marca 1920 roku Jan Władysław Studniarski pełni funkcję wiceprezydenta Poznania. Jan Strzałka – redaktor „Słownika biograficznego zasłużonych elektryków krakowskich” – napisał, że na „służbę do Poznania” wezwał Studniarskiego jego ówczesny kolega z Gimnazjum M.M w Poznaniu prezydent Jarogniew Drwęski. W 1921 roku otrzymuje tytuł profesora zwyczajnego i wraca do Krakowa na AGH. Okres pracy w AGH to pasmo sukcesów naukowych, które znane są z wielu ocalałych publikacji.

W czasie wojny – w ramach nazistowskiej Sonderaktion Krakau – wywieziony zostaje do obozu koncentracyjnego w Sachsenhausen. Z obozu wraca w październiku 1945 roku. Niestety umiera w styczniu 1946 roku.

sz.psm.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *