Roman Lisak wilk z powiatu szamotulskiego

Tytuł poszytu „Banda terrorystyczno – rabunkowa pod dowództwem Romana Lisaka pseudonim „Roman – Wilk”. Szamotuły”. Krótko o „bandzie” Lisaka wspomnieliśmy przy okazji tekstu o działalności konspiracyjnej założyciela AK Wronki Józefa Fika. Wówczas też napisaliśmy, że grupa żołnierzy „Romana – Wilka” – Lisaka była najliczniejszą i najbardziej zdeterminowaną zbrojną formacją antykomunistyczną na terenie powiatu szamotulskiego. Opis działalności grupy Lisaka liczy 184 strony.

Akta Romana Lisaka

Historia grupy Lisaka jest dosyć krótka. Nie można jej jednak odmówić intensywności i brawury. Grupa istniała raptem trzy miesiące…. od kwietnia do lipca 1945 roku. W zeznaniach z 25 sierpnia 1945 roku (PUBP Czarnków) Roman Lisak powiedział: „Po zwolnieniu się samowolnie z WP udałem się do Wronek. We Wronkach przebywałem najpierw u Józefy Dudek a później u Elżbiety Rosady w Niemieczkowie. Przebywając w tych miejscowościach poczęli się gromadzić poborowi samowolnie zwolnieni z WP i poborowi. Z początkiem maja zebrało się nas w Niemieczkowie 10 i udaliśmy się najpierw do lasów w okolicach Dobrojewa. Potem przez dwa tygodnie działaliśmy w okolicach Kiszewa i Bąblina. Z miejsca wybrali mnie komendantem”. Urodzony we Francji Lisak jest człowiekiem bardzo wyrafinowanym i dowcipnym, bo jak zauważył funkcjonariusz UB „nazywa on dezercję samowolnym zwolnieniem”.

W czasie pobytu we Wronkach Lisak skontaktował się z Fikiem, „/…/ który opiekował się dezerterami z WP”. Łącznikiem z grupą zbrojną z okolic Ostroroga i Dobrojewa utrzymywał Mieczysław Szulc z Pisakowa (szef sztabu AK Wronki) i łącznik grupy Edward Munko. Nim do grupy przeniknęli ubeccy konfidenci udało się jej dostarczyć – za pośrednictwem Leona Haaka – broń, amunicję, medykamenty, mundury i żywność.

Podczas spotkania 12 maja 1945 roku ustalono „/…/ teren działania bojowego grupy „Romana – Wilka” i grupy Władysława Tomczaka pseudonim „Zadra”. Przypomnę tylko, że „zadra” odpowiedzialny jest między innymi za atak na więzienie w Szamotułach i areszt w Obornikach. „Zadra” zapuszczał się w okolice Rożnowa, Słomowa, Murowanej Gośliny, Maniewa i Lulina. „Banda” Lisaka działalność rozpoczęła od napadu na gospodarstwo w Dobrojewie (dawna majętność Kwileckich). Członek grupy Lisaka – Wacław Rosa – zeznał, że głównym jej zadaniem były napady rabunkowe i „zabijanie żołnierzy radzieckich”.

W tym celu często grupy„Zadry” i „Romana – Wilka” łączyły swoje siły. Z akt wynika, że obie „bandy” w czerwcu 1945 roku liczyły około trzydziestu zbrojnych i około stu pomocników – konspiratorów. Wspólnie na przykład uderzyły na kooperatywę w Popówku i gorzelnię w Brączewie. Grupa „Zadry” zlikwidowała także 7 czerwca 1945 roku dwóch „idących torami żołnierzy radzieckich w okolicach Stobnicy koło mostu na Warcie”. Do „Zadry” jeszcze wrócimy!

Zastępcą Lisaka był Józef Wiśniewski „/…/ zwolennik ścisłej współpracy z bandą „Zadry”. Możemy się domyślać, że Wiśniewski nie zgadzał się na to, aby grupa Lisaka działała tylko na linii Otorowo – Ostroróg – Dobrojewo – Binino – Wronki. Podczas zeznania Wiśniewski powiedział, że „dobrym przykładem była „banda” Tomczaka, której obszar operacyjny sięgał od Murowanej Gośliny – Obornik – Czarnkowa do Szamotuł i Międzychodu. W lasach dobrojewskich oddział Lisaka miał swoją główną bazę na tak zwanej Górze Osówka.

„Melina bandy znajdowała się też w Lesie Dobrojewskim w pobliżu Frostowa i w leśniczówce w okolicach Jaryszewa. Meliną „Zadry” był między innymi dwór w Niemieczkowie” (zeznania Romana Lisaka).

Grupa ostatecznie zlikwidowana zostaje przez PUBP w Czarnkowie. Wtedy tez poznajemy życiorys Lisaka. „Roman Lisak syn Jana i Marii z domu Dudka urodził się 5.VII. 1925 roku w Fargnis (Francja).” Wykształcenie 2 klasy gimnazjalne, z zawodu ślusarz. Zameldowany Tarnów – Czyżów pow. Tarnów. 28 marca zdezerterował z 8 pułku zapasowego piechoty stacjonującego w okolicach Rzeszowa. 3 kompania 8 pułku piechoty pełniła – od marca do czerwca 1945 roku – funkcje wartownicze między innymi w Nieczajnie i Szamotułach (dworce, magazyny, koszary etc.). Ze względu na epidemię dezercji pułk ostatecznie rozformowano. Z Nieczajny i Szamotuł zdezerterowało w sumie ośmiu żołnierzy tego pułku!

Grupę Lisaka zlikwidowano 14 lipca 1945 roku. Część członków grupy zdaje broń w jednostce WP stacjonującej we Wróblewie. „Roman – Wilk” w ręce UB wpada 25 sierpnia 1945 roku. Zostaje zdradzony przez współpracującego z UB konfidenta Adama R.

Lisak dwukrotnie ucieka z aresztu najpierw w Czarnkowie, a potem w Szamotułach. Oskarżono go o liczne napady rabunkowe, morderstwo Zalewskiego (konfidenta) i zabicie trzech żołnierzy armii czerwonej w tym oficera politycznego (NKWD?) Grigorija Horoszyłowa. „/…/ Podczas podróży konwojowej z aresztu NKWD w Obornikach do Poznania ucieka” (pis. org.). Ślad po nim zaginął. W aktach znajdujemy tylko maleńka wzmiankę o tym, że „/../ prawdopodobnie uciekł do Francji”.

Do grupy Lisaka należeli („ramię zbrojne i współpracownicy”): Józef Wiśniewski (Ostroróg), Józef Wojciechowski (Bielajewo), Tadeusz Szymkowski (Popówko), Józef Budniak (Stobnica), Bobrowski Ryszard (Warszawa), Gumny Tadeusz (Głuchów), Karzek Władysław (Binino), Konenc Kazimierz (Niemieczkowo), Paron Józef (Śródka – Międzychód), Pacholak Roman (Orliczko), Puk Bronisław (Biniew?), Proch Franciszek (Orle), Rosa Wacław (Biniew), Raducki Jan (Strzelce Krajeńskie), Góra Piotr (Oborniki), Mieczysław Szulc (Piaskowo), Sawala Mieczysław (Wróblewo), Stachowiak Roman (Dąbrówka Leśna), Sarzyniak Bronisław (Wróblewo), Wachowiak Kazimierz (Stobnica), Waśkowiak Franciszek (Kikowo), Walkiewicz Hieronim (Kikowo), Ziołek Antoni (Ordzin), Prus Leon (Wychowaniec), Kwapisz Józef (Oporowo), Ruta Antoni (Jaryszewo), Stanisław Jaśkiewicz (Wielonek), Roman Kędzia (Brączewo), Walkowski Tadeusz (Poznań) i inni „niezidentyfikowani. Jednym słowem głównie mieszkańcy trzech powiatów!

Grupa według akt posiadała: „17 egzemplarzy karabinów, 11 pistoletów (TT i Parabellum) i 4 sztuki MP” (automaty).

Płatny konfident UB obywatel Bronisław S. (konfident i członek bandy pochodzący z Bąblinca) zeznał, że żywność do oddziałów „Romana – Wilka” i „Zadory” dostarczali pracownicy – w tym kierownictwo – „/…/ gospodarstw Dobrojewo, Wróblewo, Biniewo, Bielajewo, Ruks, Popówko, Lulin, Kowalewko, a także piekarze i rzeźnicy z powiatów międzychodzkiego, obornickiego, czarnkowskiego i szamotulskiego” (raptem trzy nazwiska).

PS. Sprawa niedokończona

sz.psm.pl

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *