Jakob Wronker Żyd z Szamotuł

Żydowska rodzina Wronkerów osiedliła się w Szamotułach w 1786 roku (APwP). Z perspektywy dostępnych dokumentów protoplastą rodu był Abraham Wronke (r).

Państwo pruskie regulowało życie społeczności żydowskiej bardzo uważnie. W 1797 wychodzi edykt królewski Fryderyka Wilhelma II pod nazwą „Statut Generalny dla Żydów”.

W statucie zawarto szereg praw, do których społeczność żydowska w Wielkopolsce powinna się zastosować. Po pierwsze domagano się od Żydów przyjmowania określonych nazwisk. Często były to nazwiska związane z miejscem urodzenia na przykład Szloma Obrzicki, Baruch Samter, Jakub Obornik, Dawid Schwerin (Skwierzyna), Lew Schocken (Skoki), Lejb Schwersenzki (Swarzędz), Israel Posen, Micheasz Zempelburg (Sępólno Krajeńskie), czy wreszcie Abraham Wronke z Wronek.

W kolejnych edycjach statutu pojawiają się bardzo istotne zmiany: 1802 rok (zniesienie przywilejów cechowych), 1812 (ekonomiczne prawa emancypacyjne) i 1833 (prawo do naturalizacji). Stworzono tym samym podstawy asymilacyjno – ekonomiczne, z których skorzystał znaczny odsetek Żydów Wielkopolskich. Asymilacja (język, szkoła, obyczaje, religia) były wielką szansą na otrzymanie patentu naturalizacyjnego.

Dla wielu rodzin żydowskich otrzymanie patentu naturalizacyjnego jednoznaczne było z otrzymaniem, między innymi prawa do wyboru miejsca osiedlenia. W Wielkopolsce widoczne to było przede wszystkim na przykładzie takich miast jak Kalisz, Leszno i Poznań. Na przykład w Poznaniu (Posen) – stolicy Wielkiego Księstwa Poznańskiego – w 1831 roku mieszkało 547 Żydów zaś około 1850 roku blisko 8 tysięcy (7691)*.

Żydzi przyjmowali nie tylko nazwiska o charakterze toponimicznym (np. od miejsc urodzenia), ale także nazwiska będące pochodną wykonywanej przez nich profesji. Na przykład: Trodler (handlarz starzyzną), Kantorowicz (właściciel kantoru), Schinker (właściciel zajazdu, gospody), Goldgiesser (złotnik) etc. itp.

W Samter rodzina Wronke poszerza swoje nazwisko o literkę „r” zaznaczając być może tym samym fakt, że familia pochodzi z Wronek. Tak zatem kolejne pokolenie rodziny Abrahama Wronke podpisuje się już Wronker. Rodzina posiada rozległe koligacje i znajomości, między innymi na Śląsku.

Drzewo genealogiczne Wronkerów z Samter jest imponujące. Dzisiaj potomkowie Wronkerów rozrzucenie są po wszystkich kontynentach globu: Stany Zjednoczone, Australia, Argentyna, Chile, Europa itd. Problem można z łatwością zbadać samemu.

Do 1849 roku nie ma Wronkerów w dostępnych nam dokumentach i opracowaniach źródłowych… nawet u Edwarda D. Lufta*.

Pierwszym, którego znajdujemy jest Isaak Wronker ur. 12.02.1849 w (?). Jego żoną jest Pauline Wronker z domu Grützner (może ojcem Pauliny był młynarz produkujący kaszę?). Isaak Wronker bierze udział w obu pruskich wojnach 1866 z Austrią i 1870 z Francją. To też ważna droga do naturalizacji.

Isaak Wronker
Isaak Wronker. Informacja o udziale w wojnach 1866 i 1871

Ze związku Isaaka i Pauliny na świat przychodzi Jakob (Jakub) Wronker. Urodzony 15.01.1881 Samter (Szamotuły to wiemy na pewno) zmarły 6.04.1934 Breslau (Wrocław). Od 1929 roku rentier w Hindenburg OS Oberschlesien (Zabrze). Kiedy Wronkerowie wyjeżdżają z Szamotuł??

Najwięcej informacji na temat Jakuba Wronkera z Samter i innych członków tej niezwykle dużej rodziny zawdzięczamy archiwum Muzeum

Miejskiego w Zabrzu.

Żoną Jakoba była Johanna Wronker z domu Neuländer. Od 1919 roku do 1930 roku kupiec. Dzieci brak. Udział w latach – 1915 – 1918 – w I wojnie światowej. Odznaczony Krzyżem Żelaznym II klasy.

Jakub (Jakob) Wronker z Samter prowadził działalność handlową z wieloma domami handlowymi Rzeszy. Świadczą o tym reklamy i etykiety reklamowe, które publikujemy z MMZ.

Nekrolog Jakoba Wronkera

*„Pierwszy wykaz Żydów, którym nadane zostały patenty naturalizacyjne, przygotował księgarz Isidor Hirschberg. W książce wydanej w Bydgoszczy w 1836 roku zamieścił nazwiska naturalizowanych Żydów według stanu prawnego na jesień 1835 roku (publikacja Hirschberga została uzupełniona o indeksy i obszerne objaśnienia i ponownie przygotowana do druku przez Edwarda D. Lufta w 2004 roku).

sz.psm.pl

PS. Historia wymaga bardzo wielu szczegółowych badań. Powodzenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *